Türk Ceza Kanunu’nda yer alan en temel haklardan biri konut dokunulmazlığıdır. Her bireyin özel yaşam alanına izinsiz girilmesi ya da bu alanda rahatsız edilmesi, ceza hukuku açısından ciddi yaptırımlara tabidir. Halk arasında haneye taciz olarak bilinen bu davranış biçimi, özellikle eski eş, komşu ya da alacaklılar gibi kişiler tarafından sıkça gerçekleştirilmekte ve mağdurlar açısından ciddi psikolojik sorunlara yol açabilmektedir.
Peki, haneye tacizin cezası nedir, hangi davranışlar bu suçu oluşturur, nasıl şikayet edilir ve hangi mahkeme görevlidir? Tüm detaylarıyla ele alıyoruz.
Haneye Taciz Nedir? (Hukuki Tanım)
Halk arasında “haneye taciz” olarak adlandırılan durumun hukuki karşılığı, Türk Ceza Kanunu’nun 116. maddesi olan konut dokunulmazlığının ihlali suçudur.
TCK 116/1:
“Bir kimsenin konutuna, rızasına aykırı olarak giren veya rızasıyla girmiş olduğu konuttan çıkmayan kişi, şikâyet üzerine cezalandırılır.”
Haneye Taciz Davranışları Nelerdir?
- Zorla veya izinsiz eve girmek
- Kapıyı sürekli çalmak, zile basmak
- Ev çevresinde dolaşarak rahatsız edici şekilde izlemek
- Pencere veya balkon gibi alanlardan sözlü/sessiz tacizde bulunmak
- Evden çıkması istenmesine rağmen çıkmamak
- Fiziksel temas kurmadan huzuru bozacak davranışlar
Bu davranışların süreklilik arz etmesi veya tekrar etmesi halinde hem konut dokunulmazlığı hem de huzur ve sükunu bozma suçu oluşabilir.
Haneye Tacizin Cezası Nedir?
TCK 116/1:
- Başkasının konutuna izinsiz girmek: 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası
TCK 116/2:
- Rızayla girilen evden çıkmamak: 6 aydan 1 yıla kadar hapis cezası
TCK 116/4:
- Suçun gece vakti işlenmesi halinde ceza artırılır:
1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası
Ek Suçlar Oluşabilir mi?
Evet. Haneye izinsiz girme sırasında başka suçlar da işlenirse zincirleme suç hükümleri uygulanabilir:
- Hakaret (TCK 125)
- Tehdit (TCK 106)
- Huzur ve Sükunu Bozma (TCK 123)
- Zarar Verme (kapı kırma vb.)
Şikayet Süresi ve Süreç
Şikayet Süresi:
- Haneye taciz suçu, şikâyete bağlı bir suçtur.
- Olayın öğrenilmesinden itibaren 6 ay içinde şikayet edilmelidir.
Nereye Başvurulur?
- Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulabilir.
- En yakın karakola giderek ifade verilebilir.
Delil Olarak Neler Sunulabilir?
- Kamera kayıtları
- Ses kayıtları
- Tanık ifadeleri
- WhatsApp/SMS mesajları
- Fiziki zarar belgeleri (kapı, cam vb.)
Hangi Mahkeme Görevlidir?
- Asliye Ceza Mahkemesi
Konut dokunulmazlığının ihlali suçu, genellikle bu mahkemelerde görülür.
HAGB ve Erteleme Uygulanabilir mi?
İlk kez suç işlenmişse ve ceza 2 yılın altındaysa, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) uygulanabilir. Ancak tekrar eden fiillerde, suçun gece vakti işlenmesinde veya çocuk/yaşlı mağdur varsa bu seçenek daha az kullanılır.
Yargıtay Kararları Ne Diyor?
Yargıtay 18. Ceza Dairesi:
“Konutun dış kapısını kırarak içeriye giren sanığın eylemi konut dokunulmazlığını ihlal suçunu oluşturur. Şikayet süresi içinde yapılan başvuru geçerlidir.”
Yargıtay, bu suçta özellikle mağdurun rızasının varlığına ve sürekli rahatsız edici davranışın oluşup oluşmadığına dikkat eder.
Haneye Tacize Uğrayan Ne Yapmalı?
- Polis çağırmalı ve tutanak tutturmalı
- Kamera varsa görüntüleri saklamalı
- Komşular ve tanıklardan destek almalı
- 6 ay içinde savcılığa başvurmalı
- Gerekirse koruma kararı istemeli (6284 sayılı kanun)
Sanık Ne Yapmalı?
- Suçlamayı ciddiye almalı
- Rıza ile girdiğini veya taciz kastı olmadığını ispatlamalı
- Gerekirse tanık ve kamera görüntüsü sunmalı
- Uzlaşma teklifinde bulunabilir (suç şikâyete bağlı olduğu için)
Sonuç: Haneye Taciz Cezasız Kalmayan Bir Suçtur
Haneye izinsiz giriş, sadece fiziki bir ihlal değil aynı zamanda kişinin özel hayatına doğrudan saldırıdır. Türk Ceza Kanunu bu suçu ciddi biçimde cezalandırır ve mağdurun korunması için hem adli hem de idari yollar sunar. Şikayet süresine dikkat edilmesi ve delillerin doğru toplanması sürecin sağlıklı ilerlemesini sağlar.
Konuya ilişkin daha detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Haneye taciz şikayete tabi bir suç mu?
Evet. Mağdurun şikâyeti olmadan soruşturma başlatılamaz.
2. Suçun gece işlenmesi cezada artış sağlar mı?
Evet. Gece vakti işlenen haneye taciz suçu daha ağır cezalandırılır.
3. Sadece kapıyı çalmak suç olur mu?
Eğer sürekli yapılıyor ve huzur bozuyorsa, evet. TCK 123 kapsamında da değerlendirilebilir.
4. Kameraya yakalanmayan biri hakkında nasıl delil sunulur?
Tanık, ses kaydı veya maddi zarar belgeleri sunulabilir.
5. Şikayet süresini kaçırırsam ne olur?
6 ay dolmuşsa, dava açılamaz. Ancak başka suçlar varsa farklı başvuru yolları olabilir.
6. Aynı kişi tekrar taciz ederse ne yapılmalı?
Yeniden şikayet edilir. Tekerrür olması durumunda ceza daha ağır olabilir.